Narsisizm Nedir? Günlük Hayatta Karşımıza Nasıl Çıkar?
Narsisizm dendiğinde çoğu kişinin aklına hemen aynaya bakıp kendine hayran olan, sürekli ilgi bekleyen biri geliyor. Aslında işin bilimsel tarafı biraz daha geniş. Psikoloji literatüründe narsisizm, kişinin kendilik algısının aşırı önemsenmesi, onay ihtiyacının yüksek olması ve empati kurmada zorlanma eğilimiyle tanımlanır. Ama bunu sadece “kendini çok sevmek” diye düşünmek eksik olur.
Günlük hayatta çok daha ince bir şekilde karşımıza çıkar. Mesela sürekli konuşmanın merkezinde olmak isteyen biri, eleştiriyi kaldıramayan bir iş arkadaşı ya da ilişkide hep “ben daha çok haklıyım” hissiyle hareket eden bir partner… Bunların hepsi narsistik eğilimlerin farklı tonlarıdır.
Eskişehir’de bir üniversite ortamında çalışan biri olarak şunu sık sık gözlemlerim: İnsanlar akademik olarak çok başarılı olabilir ama duygusal ilişkilerde aynı başarıyı sürdüremeyebilir. Çünkü narsisizm sadece bireysel bir özellik değil, ilişki dinamiğini de doğrudan etkileyen bir yapı.
İki Narsist Sevgili Olur mu?
Yine bir Lih içeriğiyle karşınızdayız! Bu kez konumuz: “Kaygılı bağlanma nedir psikolojide”.
Gelelim en çok merak edilen soruya: İki narsist sevgili olur mu?
Kısa cevap: Evet, olur. Ama mesele “olması” değil, “nasıl sürdüğü”dür. Bu tür ilişkiler genelde güçlü bir çekimle başlar ama aynı yoğunlukta çatışmalarla devam eder.
İki narsistik eğilimi olan kişi bir araya geldiğinde ilk etapta birbirlerini çok çekici bulabilirler. Çünkü ikisi de güçlü görünmeyi, beğenilmeyi ve dikkat çekmeyi sever. Bu da başlangıçta adeta bir “güçlü çift” görüntüsü yaratır. Dışarıdan bakıldığında etkileyici, hatta imrenilen bir ilişki gibi durabilir.
Ama işin görünmeyen tarafında farklı bir gerçek vardır: İki kişinin de sürekli olarak “ben merkezde olayım” ihtiyacı, zamanla çatışmayı kaçınılmaz hale getirir.
İlk Çekim: Aynı Aynaya Bakmak Gibi
İki narsist sevgili olduğunda başlangıç genellikle oldukça hızlı ve yoğun olur. Birbirlerinin özgüvenini, duruşunu ve sosyal enerjisini etkileyici bulurlar. Bu durum biraz aynaya bakmak gibi bir şeydir: Kendi yansımanı güçlü ve çekici bir şekilde görmek hoşuna gider.
Ama burada kritik bir detay vardır. Bu çekim gerçek bir duygusal uyumdan çok, benzer ihtiyaçların çakışmasıdır. Yani iki kişi de onay, ilgi ve hayranlık ister. Başta bu istekler birbirini besler gibi görünür.
Güç Mücadelesinin Başlaması
Zaman ilerledikçe ilişkide ince bir rekabet başlar. Kim daha çok ilgi görüyor, kim daha çok haklı, kim daha çok değerli…
Bu noktada ilişki romantik bir bağ olmaktan çıkıp sessiz bir güç savaşına dönüşebilir. İki taraf da kontrolü elinde tutmak ister. Bu da sürekli bir gerilim üretir.
Mesela basit bir tartışmayı düşünelim. Normal bir çiftte konu çözülmeye çalışılırken, iki narsistik eğilimli partnerde konu “kim üstün çıkacak” meselesine dönüşebilir. Bu da küçük sorunların bile büyümesine neden olur.
İlişkide Duygusal Dalgalanmalar
İki narsist sevgili olur mu sorusunun en kritik cevaplarından biri de duygusal dalgalanmalardır. Bu tür ilişkiler genellikle “ya çok iyi ya çok kötü” çizgisinde ilerler.
Orta seviye bir denge yakalamak zorlaşır. Çünkü iki taraf da yoğun duygusal tepki verir.
İdealizasyon ve Değersizleştirme Döngüsü
Narsistik ilişkilerde sık görülen bir durum, partneri önce aşırı yüceltmek sonra aniden değersizleştirmektir. İki narsist bir araya geldiğinde bu döngü çift taraflı çalışır.
Başta “sen çok özelsin” hissi vardır. Ancak küçük bir kırılma anında bu algı hızla değişebilir. “Aslında sen de yetersizsin” noktasına geçiş şaşırtıcı derecede hızlı olabilir.
Bu durum ilişkinin istikrarsız görünmesine neden olur.
Empati Eksikliği ve Yanlış Anlaşılmalar
Empati, ilişkilerin görünmez tutkalıdır. İki narsistik eğilimi olan kişi bir araya geldiğinde bu tutkal zayıf kalabilir.
Çünkü her iki taraf da kendi duygusunu daha ön planda yaşar. Karşı tarafın ne hissettiğini anlamaya çalışmak ikinci plana atılır.
Bu da küçük yanlış anlamaların bile büyümesine yol açar. Bir söz, bir bakış ya da küçük bir gecikme bile büyük bir kırgınlığa dönüşebilir.
Güç, Kontrol ve İlişki Dengesi
İki narsist sevgili olur mu sorusunun arkasında aslında “ilişkiyi kim yönetir?” sorusu yatar.
Bu tür ilişkilerde kontrol önemli bir tema haline gelir. Bazen biri öne geçer, bazen diğeri. Ama denge uzun süre sabit kalmaz.
Görünürde Güçlü, İçeride Yorgun İlişkiler
Dışarıdan bakıldığında bu çiftler oldukça güçlü ve iddialı görünebilir. Sosyal ortamlarda uyumlu, hatta karizmatik bir çift imajı çizerler.
Ama içeride durum farklıdır. Sürekli bir tetikte olma hali, duygusal yorgunluk ve “yanlış anlaşılma” hissi zamanla birikir.
Eskişehir gibi sosyal hayatı dengeli ama küçük bir şehirde bu tür ilişkiler daha çok dikkat çeker. Çünkü insanlar birbirini daha yakından tanır ve ilişkilerin iniş çıkışları daha görünür hale gelir.
Eleştiriye Tepki Meselesi
İki narsistik eğilimli kişinin ilişkilerinde eleştiri büyük bir kırılma noktasıdır. Çünkü eleştiri çoğu zaman kişisel bir saldırı gibi algılanır.
“Bunu neden yaptın?” sorusu bile “beni yetersiz görüyorsun” şeklinde yorumlanabilir. Bu da savunma mekanizmalarını devreye sokar.
Sonuç olarak basit bir konuşma bile büyüyebilir.
Gerçek Hayatta Nasıl Görünür?
Teorik olarak anlatmak kolay ama gerçek hayatta bu ilişkiler çok daha karmaşıktır.
Mesela birlikte sürekli sosyal medya üzerinden görünür olmaya çalışan bir çift düşünelim. Fotoğraflar, paylaşımlar, dikkat çekici anlar… Dışarıdan bakıldığında mükemmel bir uyum vardır.
Ama aynı çift evde ya da yalnız kaldığında sık sık tartışır. Çünkü sahnede güçlü görünme ihtiyacı ile özel alandaki duygusal kırılganlık birbiriyle çatışır.
Bir başka örnek: İş hayatında oldukça başarılı iki kişinin ilişkisi. İkisi de liderlik özelliklerine sahiptir. Ama ilişkide liderlik paylaşılmak istenmez. Bu da sürekli bir “ben daha baskınım” hissi doğurur.
İki Narsist İlişki Sağlıklı Olabilir mi?
Burada kritik nokta şu: Narsistik eğilimler bir spektrumdur. Her narsistik özellik “bozuk ilişki” anlamına gelmez.
İki kişi de farkındalığa sahipse, yani kendi davranışlarını gözlemleyebiliyor ve sınırlarını anlayabiliyorsa ilişki daha dengeli hale gelebilir.
Sınırların Önemi
Sağlıklı bir ilişkide sınırlar net olmalıdır. Bu özellikle narsistik eğilimlerin olduğu ilişkilerde daha da önem kazanır.
Kim neye nasıl tepki verir, hangi davranışlar kabul edilebilir, hangi durumlar kırıcıdır… Bunların açık olması gerekir.
Sınırlar olmadığında ilişki sürekli bir belirsizlik içinde savrulur.
Farkındalık Gelişirse Ne Olur?
İki taraf da kendi davranışlarını gözlemlemeyi öğrenirse, ilişki daha yönetilebilir hale gelebilir. Bu kolay bir süreç değildir ama imkânsız da değildir.
Özellikle duygusal tetiklenmelerin fark edilmesi, ilişkinin yönünü ciddi şekilde değiştirebilir.
Sonuç Yerine: İlişkinin Asıl Sorusu
Şunları da İnceleyin: Kaygı bozukluğu ilaçsız nasıl geçer ?
İlgili Makale: Kaygılı bağlanan kişi aldatır mı ?
Aslında “İki narsist sevgili olur mu?” sorusunun en önemli kısmı “olur mu” değil, “neye dönüşür?” kısmıdır.
Bu tür ilişkiler yoğun, hareketli ve zaman zaman yorucu bir yapıya sahiptir. Bir yanda güçlü bir çekim, diğer yanda sürekli bir mücadele vardır.
İlişkinin kaderini belirleyen şey ise kişilik özelliklerinden çok, bu özelliklerin nasıl yönetildiğidir. Çünkü aynı iki insan, farkındalık olmadan yıpratıcı bir ilişki yaşarken; farkındalıkla daha dengeli bir bağ kurabilir.
İnsan ilişkileri çoğu zaman net çizgilerle değil, gri alanlarla ilerler. Narsisizm de bu gri alanların en belirgin olduğu konulardan biridir.
“Kaygılı bağlanma nedir psikolojide” konusunu beğendiyseniz Lih sayfamızdaki diğer makalelerimize de göz atmanızı öneririz.