Hızlı Fikir Akışı Yazılar

Lih olarak her zaman en iyi içeriği sunmak için çalışıyoruz. “Akıl tutmak ne demek” konusunda daha fazlası için takipte kalın! Akıl Tutmak Ne Demek? Zihnin Kendi İçinde Kaybolduğu Anlar Üzerine Günün birinde metroda giderken, camdan dışarı bakarken yakalıyorum kendimi. Kalabalık akıyor, insanlar bir yerlere yetişiyor ama benim içimde sanki küçük bir düğüm var. Düşünceler birbirine karışmış, biri ötekini itiyor. O an fark ediyorum: aklım bir şeyde “takılı kalmış”. İşte tam da burada aklıma geliyor o soru: akıl tutmak ne demek? Bu ifade ilk bakışta garip geliyor kulağa. Sanki eski bir deyim gibi, biraz köşeli, biraz da unutulmuş. Ama içine girdiğinde…

Alüminyum Zehirlenmesi Neden Olur? Ekonomik Bir Perspektiften Kaynak, Seçim ve Toplumsal Sonuçlar İnsan yaşamı çoğu zaman sınırlı kaynaklar ile sınırsız ihtiyaçlar arasındaki gerilimde şekillenir. Bu gerilim yalnızca para ya da üretimle ilgili değildir; sağlık, bilgi ve güvenlik gibi alanlarda da kendini gösterir. Alüminyum zehirlenmesi gibi tıbbi bir konu bile, aslında üretim zincirlerinden tüketici tercihlerine, devlet düzenlemelerinden küresel ticaret akımlarına kadar uzanan geniş bir ekonomik sistemin sonucudur. Bir maddeye maruz kalma biçimimiz, çoğu zaman piyasanın sunduğu seçenekler ve bu seçeneklerin yarattığı fırsat maliyeti ile doğrudan ilişkilidir. Alüminyum zehirlenmesi neden olur sorusu, yalnızca biyokimyasal bir açıklama ile değil, aynı zamanda ekonomik davranışların…

Bir Gün Her Şeyin Değiştiği O An Lih takipçilerine merhaba! Bu yazımız “Kazada motor perte çıkarsa ne olur” konusunu seven herkes için hazırlandı. Kayseri’de yaşamak bana hep sert ama bir o kadar da alışılabilir gelmiştir. Kışları soğuk, rüzgârı keskin, insanı biraz içine kapanık… Ama benim için şehir demek, motorum demekti. O motorla Erciyes’in eteklerine çıkmak, sabahın erken saatlerinde boş yollarda ilerlemek, kafamı toparlamak… Sanki bütün hayatın gürültüsünü susturan tek şeydi. O gün de sıradan bir gün gibi başlamıştı. Sabah kahvesi, kısa bir not: “Bugün biraz uzun sürecek bir yol yapmalıyım, içim sıkışık.” Yazdığım şeylerin çoğu böyleydi zaten. İçimde bir şeyler…

Bir Soru, Bir Çerçeve: “Kaç eş?” Meselesinin Felsefi Açıklığı Bir tartışmanın ortasında kalmış gibi değil de, bir düşünce laboratuvarının kapısında duruyormuş gibi sorulabilir: Bir norm, bir inanç sistemi içinde nasıl anlam kazanır ve bu anlam zamanla nasıl dönüşür? “İslam kaç eş?” sorusu çoğu zaman hızlı, tek cümlelik cevaplara sıkıştırılır. Oysa felsefe tam burada devreye girer: hızlı cevapların arkasında kalan katmanları görünür kılar. Etik, epistemoloji ve ontoloji gibi üç temel alan, bu sorunun yalnızca dini bir hüküm değil; aynı zamanda insanın anlam kurma biçimiyle ilgili bir mesele olduğunu hatırlatır. Bazen bir aile sofrasında geçen kısa bir cümle, bazen tarihsel bir metin,…

Carmen kız ismi mi erkek ismi mi? İsmin kökeni, kullanım alanları ve kültürel yolculuğu Bazı isimler vardır ki ilk duyduğun anda zihninde tek bir cinsiyet çağrışımı oluşturmaz. “Carmen” de benim için hep o gri alanda duran isimlerden biri oldu. Üniversitede veri setleriyle uğraştığım günlerde, isimlerin cinsiyet dağılımını analiz ederken karşıma çıktığında küçük bir kafa karışıklığı yaşatmıştı. Excel tablosunda bir satır “Carmen” yazıyor, yanındaki sütunda ise farklı ülkelerden gelen verilerde hem kadın hem erkek işaretleri yanıp sönüyordu. Bugün dönüp baktığımda, Carmen kız ismi mi erkek ismi mi sorusu aslında sadece bir cinsiyet meselesi değil; kültür, coğrafya ve tarih katmanlarının iç içe…

Alzheimer Hastalığında Ölüm Süreci: Psikolojik Bir Mercekten İnsan Zihninin Yavaş Çözülüşü İnsan davranışlarını anlamaya yönelik merak, çoğu zaman yaşamın en kırılgan noktalarında derinleşir. Belleğin yavaş yavaş çözülmesi, kimliğin parçalanması ve günlük yaşamın sıradan görünen ama hayati işlevlerinin kaybı, yalnızca tıbbi bir tablo değil; aynı zamanda psikolojik bir varoluş krizidir. Özellikle Alzheimer hastalığı ilerlediğinde ortaya çıkan ölüm süreci, tek bir nedene indirgenemeyecek kadar çok katmanlıdır. Alzheimer hastalığı (Alzheimer’s disease), doğrudan “şu nedenle ölüm olur” diye açıklanamaz. Ölüm genellikle hastalığın kendisinden ziyade, onun tetiklediği ikincil komplikasyonlar ve psikolojik-fizyolojik çöküş zinciri ile gerçekleşir. Ancak bu süreci yalnızca biyolojiyle açıklamak eksik kalır; bilişsel, duygusal…

Değerli Lih okurları, bu makalemizde “Hangi böcek ısırdığında şişirir” konusunda bilmeniz gereken her şeyi derledik. Umarız “Hangi böcek ısırdığında şişirir” hakkındaki bu rehber işinize yaramıştır. Lih ailesiyle kalmaya devam edin! Teke böceği nedir? ve kent yaşamında görünmeyen karşılaşmalar Okumaya Değer: Hangi ağaç en çok karbon emer ? Benzer Bir Yazı: Görgüsüz insan kime denir ? İstanbul’da bir sabah metrobüs durağında beklerken, insanların gündelik telaşı arasında bazen küçük ama dikkat çekici şeyler aklımda yer ediyor. Geçen yaz bir parkta, bir ağacın gövdesinde uzun antenleriyle yavaşça ilerleyen bir böcek gördüğümde yanımdaki çocuk “anne bu ne?” diye sormuştu. Annesi “teke böceği işte, dokunma”…

Altın Nasıl Oluşuyor? Toplumların Değer Üretme Biçimleri Üzerine Sosyolojik Bir Okuma Lih ekibinden yeni bir içerik: Bugün odağımız Doğada altın nasıl olur. Bazen bir nesneye bakarken onun yalnızca maddi varlığını değil, etrafında biriken insan hikâyelerini de görmeye çalışıyorum. Altın da tam böyle bir şey. Bir maden olarak yerin derinliklerinde oluştuğunu biliyoruz; ama insan topluluklarının zihninde, ilişkilerinde ve kurumlarında nasıl “değer” kazandığını düşündüğümüzde mesele bambaşka bir yere kayıyor. “Altın nasıl oluşuyor?” sorusu bu yazıda yalnızca jeolojik bir süreç değil, aynı zamanda toplumsal yapıların ürettiği anlamların izini sürmek için bir başlangıç noktası. İnsan deneyimini anlamaya çalışan biri için altın, yalnızca parlak bir…

Kapadokya’ya Giriş Ücretli mi? Gerçekleri Bilimsel ve Günlük Bir Bakışla Anlamak Kapadokya denince çoğu kişinin aklına balonlar, peri bacaları ve sabahın ilk ışıklarında gökyüzüne karışan renkli manzaralar geliyor. Eskişehir’de yaşayan, üniversitede araştırma yapan biri olarak şunu sık sık gözlemliyorum: İnsanlar bu bölgeye gitmeden önce en temel soruyu soruyor — “Kapadokya’ya giriş ücretli mi?” Bu soru aslında sandığımızdan daha karmaşık. Çünkü Kapadokya tek bir kapıdan girilen, turnikeli bir alan değil. Bir şehir parkı gibi “bilet al, içeri gir” mantığı da yok. Daha çok büyük bir coğrafi ve kültürel alan; içinde ücretli noktalar da var, tamamen ücretsiz gezilebilen bölgeler de. Bu yazıda…

Geometrinin Kültürel Hafızası: Dokuz Kenarlı Bir Çokgen Üzerinden İnsanlığın Anlam Arayışı Kültürlerin çeşitliliğini anlamaya çalışan biri için dünya, yalnızca görünen nesnelerden ibaret değildir; her nesne, her şekil ve her sayı, insan topluluklarının düşünme biçimlerini, ritüellerini ve sembolik dünyalarını taşıyan birer iz gibidir. Bir köy meydanında yere çizilmiş geometrik bir desen, bir tapınak duvarında oyulmuş çokgenler ya da bir dokuma tezgâhında tekrar eden açılar… Hepsi, insanlığın evrensel bir dili olan geometrinin farklı kültürel yorumlarını fısıldar. Bu bağlamda, basit gibi görünen bir soru bile antropolojik bir kapı aralayabilir: 9 Kenarlı bir düzgün çokgenin bir iç açısının ölçüsü kaç derecedir? kültürel görelilik. Matematiksel…